Ramsar Sözleşmesi’nin 2026 yılı teması “Sulak Alanlar ve Geleneksel Bilgi”, Türkiye’de hızla azalan göllerin yalnızca ekosistemleri değil, aynı zamanda binlerce yıllık insan-doğa ilişkisini de tehdit ettiğini gözler önüne seriyor. Uzmanlar, bu sorunun çözümünün beton projelerine değil, bilimle yerel bilginin birleştiği yeni bir su yönetimi anlayışında yattığını belirtiyor.

İSTANBUL (Gazete Bursa) – Dünya Sulak Alanlar Günü vesilesiyle açıklanan Ramsar Sözleşmesi’nin 2026 yılı teması, Türkiye’nin su ile olan ilişkisini yeniden değerlendirme fırsatı sunuyor.

Burdur, Beyşehir ve Seyfe gibi tarih boyunca çevresindeki yerleşimlere hayat veren göllerin hızla küçülmesi, bu temanın geçmişin hatırlatıcısı olmaktan çok, bugüne ve geleceğe yönelik önemli bir uyarı haline geldiğini gösteriyor.

Türkiye’deki sulak alanlar yalnızca kuşlar, balıklar ve bitkiler için yaşam alanları değil; aynı zamanda üretim biçimlerini, yerel bilgiyi ve kültürel hafızayı şekillendiren temel unsurlardır. Ancak bu alanlardaki kayıplar, ekosistemlerle birlikte bu çok katmanlı mirası da zayıflatıyor.

Bu durum yalnızca Türkiye ile sınırlı değil. Akdeniz Sulak Alanlar Gözlemevi’nin yayınladığı “Akdeniz Sulak Alanları Durum Raporu 3”, Akdeniz Havzası’ndaki tarihsel sulak alanların yarısından fazlasının büyük ölçüde kaybolduğunu ortaya koyuyor. Bilim insanları, bu kaybın tesadüfi olmadığına ve uzun süredir uygulanan su ile arazi politikalarının bir sonucu olduğuna dikkat çekiyor.

Uzmanlar, sorunun temelinde suyun ekosistemin canlı bir parçası olarak değil, kontrol edilmesi gereken bir kaynak olarak görülmesinin yattığını ifade ediyor. Barajlar ve yoğun tarımsal sulama, nehirlerin doğal akışını bozarak gölleri ve deltaları besleyen su döngülerini de zayıflatıyor. Kısa vadeli üretim artışı hedefleri, uzun vadede su ve gıda güvenliğini tehlikeye sokuyor.

Çözüm için önerilen yol, bilimsel verilerle yerel toplulukların yüzyıllar boyunca edindiği bilgiyi bir araya getiren bütüncül bir yaklaşım olarak öne çıkıyor. Balıkçıların, çiftçilerin ve göçerlerin doğaya dair gözlemleri, ekolojik değişimleri erken fark edebilecek önemli ipuçları sunabiliyor.

Proje Evi Kooperatifi, bu dönüşüm ihtiyacını şu sözlerle özetliyor: “Göller sadece su birikintileri değil; bu toprakların hafızasının kilit taşlarıdır. Kuruyan her göl, bir ekosistemle birlikte bir yaşam biçimini de ortadan kaldırıyor. Çözüm, daha fazla beton değil; bilimi, o gölün kıyısında yaşayan insanların deneyimiyle buluşturan yeni bir su yönetimi anlayışıdır.”