Serdar AKYOL / KIRGIZİSTAN (Gazete Bursa) – Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi geçici üyelik seçimleri öncesinde gerçekleştirdiği kapsamlı açıklamada, uluslararası sistemde artan jeopolitik gerginliklere dikkat çekti. Caparov, çok taraflı diplomasinin korunması, uluslararası hukukun güçlendirilmesi ve küresel barışın sağlanması çağrısında bulundu.

3 Haziran 2026 tarihlerinde New York’ta yapılacak Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi geçici üyelik seçimleri öncesinde dünya devlet başkanlarına hitap eden Caparov, artan çatışma riskine işaret ederek mevcut uluslararası sistemin pek çok zorlukla karşılaştığını ifade etti.

Avrupa, Orta Doğu ve Afrika gibi çeşitli bölgelerde süregiden silahlı çatışmaların küresel güvenliği tehdit ettiğini vurgulayan Caparov, dünya genelinde askeri çatışmalara harcanan kaynakların 3 trilyon doları aştığını belirtti.

Bu kaynakların insanlığın refahı, açlığın sona erdirilmesi ve çevrenin korunması için kullanılabileceğini dile getiren Caparov, küresel güvenlik anlayışının yeniden ele alınması gerektiğini kaydetti.

“KÜÇÜK VE DENİZE KIYISI OLMAYAN ÜLKELER YETERİNCE TEMSİL EDİLMİYOR”

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ndeki temsil dengesizliğine dikkat çeken Kırgız lider, özellikle küçük, gelişmekte olan ve denize kıyısı olmayan ülkelerin uluslararası karar alma süreçlerinde yeterince yer bulamadığını ifade etti. Kırgızistan’ın herhangi bir blok siyasetine bağlı olmadığını belirten Caparov, ülkelerinin kutuplaşmadan uzak, bağımsız ve dengeli bir dış politika sergilediğini söyledi.

Caparov, Güvenlik Konseyi’nin temel işlevine dönmesi gerektiğini vurgulayarak, “Konseyin siyasi çıkarların aracı değil, çatışmaları önleyen etkin bir mekanizma olması gerekiyor” dedi.

“ORTA ASYA’DA SINIR SORUNLARINI BARIŞÇIL YOLLARLA ÇÖZDÜK”

Kırgızistan’ın bölgesel istikrar konusundaki tecrübelerini paylaşan Cumhurbaşkanı Caparov, komşu ülkelerle yaşanan sınır sorunlarının müzakerelerle çözüldüğünü aktardı. Bu yaklaşımın yalnızca bir söylem değil, somut bir model olduğunu belirten Caparov, en hassas güvenlik meselelerinin bile diyalog ve karşılıklı çıkar temelinde çözülebileceğini ifade etti.

Kırgızistan’ın demokrasi, insan hakları ve hukukun üstünlüğü konularında reformlarını sürdürdüğünü belirten Caparov, 2025 yılında kabul edilen yeni seçim yasası ile kadınlar, gençler, etnik azınlıklar ve engelli bireyler için kota uygulamalarının getirildiğini açıkladı. Ülkedeki parlamentoda kadın temsil oranının dünya sıralamasında en üst seviyelerde olduğunu söyleyen Caparov, yürütme ve yargı organlarında da cinsiyet kotası uygulamalarının hayata geçirildiğini bildirdi.

“NÜKLEER SİLAHSIZLANMAYI DESTEKLİYORUZ”

Kırgızistan’ın dış politikasında nükleer silahlardan arınmış bir dünya hedefini benimsediğini vurgulayan Caparov, ülkelerinin 2025 yılında Nükleer Silahların Yasaklanmasına Dair Antlaşma’yı imzaladığını hatırlattı. Orta Asya’da nükleer silahlardan arındırılmış bir bölgenin oluşturulmasına öncülük ettiklerini belirten Caparov, iklim değişikliği ve güvenlik ilişkisinin küresel gündemde daha fazla yer alması gerektiğini ifade etti.

AFGANİSTAN MESAJI

Afganistan’daki gelişmelere de değinen Kırgız lider, Orta Asya’nın güvenliğinin Afganistan’daki istikrarla doğrudan bağlantılı olduğunu söyledi. Afgan halkına yönelik insani yardımların sürdüğünü vurgulayan Caparov, özellikle kadınlar ve çocukların korunmasının önemine dikkat çekti.

Kırgızistan’ın adaylığının tüm Orta Asya ülkeleri tarafından desteklendiğini belirten Caparov, ülkelerinin daha önce Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi üyeliği yapmadığını hatırlattı. Rakip ülke Filipinler’in daha önce dört kez Konsey’de yer aldığını belirten Caparov, Kırgızistan’ın seçilmesinin uluslararası toplum açısından “tarihi bir adaletin tesisi” anlamına geleceğini ifade etti. Cumhurbaşkanı Caparov, seçilmeleri halinde Güvenlik Konseyi’nin etkinliğini ve şeffaflığını artırmak için çalışacaklarını ve uluslararası toplumun ortak sorunlarına çözüm üretme konusunda aktif bir rol üstleneceklerini vurguladı.