İstanbul’da, hastanelerden aile sağlığı merkezlerine kadar yaklaşık 10 bin sağlık kuruluşundan İBB Çevre Koruma ve Kontrol Dairesi Başkanlığı koordinasyonunda İSTAÇ ekipleri, lisanslı araçlarla günlük ortalama 90 ton tıbbi atık toplamaktadır. Toplanan bu atıklar, İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait tesislere taşınarak burada yakma veya sterilizasyon yöntemleriyle güvenli bir şekilde bertaraf ediliyor. Böylece çevre güvenliği ve halk sağlığı da korunmuş oluyor.

İSTANBUL’DA KAPSAMLI TIBBİ ATIK YÖNETİMİ

İstanbul’daki tıbbi atık yönetimi, sağlık kuruluşlarında oluşan atıkların düzenli bir şekilde toplanması ve nihai bertaraf sürecine kadar entegre bir sistemle yürütülmektedir. Bu sistem, Tıbbi Atıkların Kontrolü Yönetmeliği ve ilgili çevre mevzuatına uygun olarak İSTAÇ tarafından gerçekleştiriliyor. Kamu, özel ve üniversite hastanelerinin yanı sıra aile sağlığı merkezleri, tıp merkezleri, laboratuvarlar ve diyaliz merkezlerinin de yer aldığı yaklaşık 10 bin sağlık kuruluşundan atıklar, lisanslı araçlar ve özel eğitimli personel tarafından 7 gün 24 saat toplanıyor. Toplanan atıklar, bertaraf edilmek üzere Tıbbi Atık Yakma Tesisi ve Tıbbi Atık Sterilizasyon Tesisi’ne ulaştırılıyor.

İKİ FARKLI BERTARAF YÖNTEMİ

İstanbul’daki tıbbi atık bertaraf altyapısı, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından lisanslandırılmış iki farklı tesis üzerinden hizmet vermektedir. Tıbbi atıklar, yakma ve sterilizasyon olmak üzere iki yöntemle bertaraf ediliyor. İlk yöntem, 1995’te faaliyete geçen ve günlük 24 ton kapasiteli İstanbul Büyükşehir Belediyesi Tıbbi Atık Yakma Tesisi’nde 850-1100 Santigrat derece sıcaklıkta gerçekleştirilmektedir.

İkinci yöntem ise sterilizasyon işlemidir. Bu işlem, 2013 yılında hizmete açılan ve 2026 yılı itibarıyla günlük 144 ton kapasiteye ulaşacak olan Tıbbi Atık Sterilizasyon Tesisi’nde yapılmaktadır. Tıbbi atıklar, burada otoklavlarda 3,2 bar basınç altında, 140-145 Santigrat derece sıcaklıkta 40-60 dakika süreyle sterilize edilmektedir.

Artan ihtiyaçlar doğrultusunda tesislerde düzenli modernizasyon çalışmaları yürütülmekte, özellikle Covid-19 pandemisi sırasında oluşan ek yükü karşılamak için sterilizasyon tesisine yeni otoklav yatırımları yapılmıştır.

STERİLİZASYONDA GÜVENLİK ÖNLEMLERİ

Sterilizasyon sürecinin güvenilirliği, sadece cihaz ayarları ile değil, çok katmanlı kontrol mekanizmalarıyla da sağlanmaktadır. Her sterilizasyon işleminde kimyasal indikatörler kullanılırken, haftalık biyolojik indikatör testleri de gerçekleştirilmektedir. Ek olarak, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü gözetiminde bağımsız biyolojik doğrulama testleri yapılarak sterilizasyonun etkinliği kontrol edilmektedir. Bu işlemi başarıyla tamamlayan atıklar, ilgili mevzuat gereği enfeksiyon riski ortadan kaldırılmış evsel nitelikli atık statüsünde değerlendirilmektedir.

DÜZENLİ DEPOLAMA UYGULAMALARI

Sterilizasyon sonrası evsel nitelikli atıkların son aşaması düzenli depolamadır. Bu yöntem, Türkiye’de çevre mevzuatı kapsamında uygulanan nihai bertaraf yöntemlerinden biridir. Dört katmanlı bir sistem ile atıkların toprakla teması önlenmekte; geçirimsiz taban sistemleri, geomembran uygulamaları, sızıntı suyu toplama ve arıtma altyapısı ile gaz toplama sistemleri bu mühendislik yapılarının bir parçasıdır.

TÜRKİYE’NİN EN BÜYÜK TIBBİ ATIK YÖNETİM ALTYAPISI

İstanbul, Türkiye’de en fazla tıbbi atık üreten il olmanın yanı sıra en gelişmiş tıbbi atık yönetim altyapısına da sahiptir. Ülkede oluşan toplam tıbbi atığın yaklaşık dörtte biri İstanbul’da meydana gelirken, bu atıklar İSTAÇ tarafından mevzuata uygun şekilde bertaraf edilmektedir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne ait Tıbbi Atık Yakma Tesisi, Türkiye’de faaliyette bulunan tek tıbbi atık yakma tesisi olma özelliğini taşımaktadır. Ayrıca, Türkiye genelinde 67 ilde Bakanlık tarafından izin verilen sterilizasyon tesisleri bulunmasına rağmen, İstanbul bu alandaki kapasitesi ve teknik altyapısıyla öncü konumunu sürdürmektedir. İstanbul Büyükşehir Belediyesi tesisleri, birçok üniversite, kamu kurumu, belediye ve yurt dışından gelen teknik heyetler tarafından örnek uygulama merkezi olarak ziyaret edilmektedir.