İstanbul’un tarihi dokusunda önemli bir yere sahip olan Haydarpaşa ve Sirkeci Gar sahaları, sadece mimari güzellikleri ile değil, aynı zamanda kültürel ve toplumsal miraslarıyla da dikkat çekiyor. Bu alanlar, bütüncül bir yaklaşımla korunarak yeniden şehre kazandırılıyor.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Haydarpaşa Tren Garı’nda düzenlenen projelerin tanıtımında, bu tarihi alanlara yönelik titizlikle yürütülen kapsamlı çalışmaların önemine değindi.

Ersoy, Rumeli ile Anadolu-Bağdat Demiryolları kapsamında inşa edilen bu iki büyük garın önemli tarihi simgeler olduğunu vurgulayarak, şu bilgileri paylaştı:

“Bunlar bizlere emanet edilmiş muazzam kültürel varlıklar. Bu bilinçle işimizi yürütüyoruz. Amacımız, yalnızca bu yapıları değil, şehrimizin endüstriyel mirasını oluşturan alanları da bütün olarak korumaktır. Yani bu proje, demir yolu taşımacılığının devam ettiği süreçte iki tarihi yapıyı bütüncül koruma çalışmalarıyla geleceğe taşımayı hedefliyor. Bu doğrultuda müzecilik, kütüphanecilik ve kültürel sanat faaliyetleriyle şehrin iki tarihi kalbini yeniden hayata döndürme ve yaşamın içine dahil etme idealini güdüyoruz.”

Bakan Ersoy, Sultan II. Abdülhamid Han’ın mirası olan bu garların, dönemin nadir mimari örneklerinden biri olduğunu belirterek, “Haydarpaşa, dolgu bir alanda ahşap kazıklar üzerinde inşa edilmiş, zarafet ve estetiğin eşsiz bir örneğidir. Ancak çalışmaların başladığı dönemde durumun farklı olduğunu gördük. Klasik Osmanlı üslubu ile neo klasik tarzın birleşimi olan bu yapı, yangına kadar göz kamaştırmaya devam etti.” ifadelerini kullandı.

İstanbul-Bağdat Demiryolu hattının başlangıç noktası olarak bilinen Haydarpaşa’nın, zamanla hem yük hem de yolcu taşımacılığının merkezi haline geldiğini belirten Ersoy, Haydarpaşa Garı’nın 110 yılı aşkın bir süre önce dolgu bir alana inşa edildiğini aktardı.

Ersoy, binanın güçlendirilmesi için geçmişte ahşap kazıklar kullanıldığına dikkat çekerek, şunları ekledi:

“Proje çizimlerinden anlaşıldığı kadarıyla Haydarpaşa Garı, yaklaşık 1000 ahşap kazık üzerine inşa edilmiş. İlk yaptığımız işlerden biri, jeoradar kullanarak zemin etüdü yapmaktı. Bu çalışma sonrasında 1000’e yakın ahşap kazıktan sadece 200’ünün günümüze ulaşabildiğini gördük. Bu nedenle, günümüz teknolojisi ile alanın zemin güçlendirme çalışmalarını gerçekleştirdik. Bu özel yapıyı, kültür ve sanatın kalbi olarak hayata dahil edeceğiz. Taşımacılık hizmetlerinin devam etmesini sağlarken, burası sergilerden açık hava etkinliklerine kadar farklı yaş ve ilgi gruplarına hitap eden bir etkinlik merkezi olacak. Yaptığımız iş, tarihi ve kültürel mirası korurken, İstanbul’un köklerini ve kimliğini muhafaza etmek, aynı zamanda şehrimize çağdaş bir kamusal alan kazandırmaktır.”

“HAYDARPAŞA, NEFES ALAN BİR MEKAN HALİNİ ALACAK”

Haydarpaşa’daki çalışmalarda ortaya çıkan Körler Kenti’ni de anımsatan Ersoy, arkeolojik buluntularla bu bölgeyi bir arkeopark olarak düzenlediklerini belirtti. Böylece endüstriyel ve kültürel mirasın izlerini ziyaretçilerle buluşturacaklarını vurguladı. Ayrıca, Anadolu Yakası’nda uzun süredir eksik olan bir arkeoloji müzesi projesinin de hayata geçirileceğini ifade etti.

Ersoy, inşa edecekleri performans sanatları merkezi hakkında ise şunları söyledi:

“Avrupa yakasında Atatürk Kültür Merkezi ile önemli bir kültür sanat merkezi oluşturduk. Haydarpaşa’da da Anadolu Yakası’nın büyük kültür merkezi eksikliğini gidereceğiz. Ana gar binasında tarihi dokuyla modern bir kütüphane inşa edeceğiz. Çocuk ve bebek kütüphanesi ile dijital kütüphane de hizmet verecek. Ayrıca, Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı’na bağlı bir şifahane de bölgede yer alacak. Kısacası, yangın sonrası sessizliğe bürünen bu tarihi alan, kütüphanesinden müzesine, yazma eser şifahanesinden arkeoparkına kadar yaşayan ve nefes alan bir mekan haline gelecek.”

“24 METRE DERİNLİKTE ZEMİNİ GÜÇLENDİRİYORUZ”

Sirkeci Garı’nın, İstanbul’u Avrupa’ya bağlayan Rumeli Demiryolları’nın başlangıç noktası olduğunu hatırlatan Bakan Ersoy, “İnşa edildiği 1890’lı yıllarda Batılılar tarafından ‘Doğunun Kapısı’ olarak anılırken, 1960’lı yıllarda ‘Batıya Açılan Kapı’ anlamına gelmeye başladı. İstanbul’un kıtaları birleştiren kimliğini tek bir tarihi yapıyla simgelemek isterseniz, Sirkeci Garı buna en uygun yapıdır.” değerlendirmesinde bulundu.

Ersoy, Sirkeci Garı’nın, dünyanın prestijli tren seferlerinden Orient Ekspresi’nin son durağı olduğunu da vurgulayarak, şu ifadeleri kullandı:

“Sirkeci Garı, Avrupa’ya giden pek çok tren seferinin başlangıç noktasıydı. Tarihimizin dönüm noktalarına tanıklık etmiştir. Balkan Savaşları sırasında Mehmetçikler buradan cepheye uğurlanmıştır. Göç hareketlerinde ise Sirkeci Garı, toplumsal belleğimizde hem hasretin hem de vuslatın sembolü olmuştur.”

Çalışmalar kapsamında Sirkeci’nin zemininin de güçlendirilmesi gerektiğini belirten Ersoy, “Sirkeci Tren Garı, Haydarpaşa’dan daha eski bir yapıdır ve zemininde depreme karşı korunaksız hale getiren sıvılaşma durumu söz konusuydu. Bu nedenle, Haydarpaşa’da olduğu gibi burada da zemine odaklandık. 24 metre derinlikte zemin güçlendiriyoruz. Sirkeci Tren Garı’nın bulunduğu alan binlerce yıllık tarihe sahip. Bu nedenle, burada yapılacak tüm çalışmalar uzman arkeologlar tarafından kontrol ediliyor.” dedi.

Bakan Ersoy, Haydarpaşa ve Sirkeci Gar sahalarına yönelik yapılan çalışmaların geçmişe sahip çıkmakla kalmayıp, geleceğe ilham verecek yaşam alanları oluşturma amacını güttüğünü belirtti.

Bu projeler aracılığıyla mekanların özünü ve özgünlüğünü kaybetmeden geleceğe taşınmasını sağladıklarını ifade eden Ersoy, kültür ve sanat aracılığıyla kentin hafıza mekanlarını güçlendirdiklerini kaydetti.

Ersoy, “Cumhurbaşkanımız Recep Tayyip Erdoğan’ın belirttiği gibi Galata Kulesi’ni eski ihtişamı ile yeniden buluşturduk. Kız Kulesi’ni aslına uygun şekilde yeniledik. Değişimin bir sonraki adresi Haydarpaşa ve Sirkeci olacak. Bu alanlar, İstanbul’un yeni kültür sanat adası haline gelecek. Taşımacılık hizmetleri devam ederken, aynı zamanda kültür ve sanatın merkezi haline gelecek.” şeklinde konuştu.